Fonetik benzerlik, iki marka görsel olarak (yazılış itibarıyla) farklı görünse bile, sesli olarak telaffuz edildiklerinde kulakta aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer bir işitsel iz bırakmasıdır. Marka hukukunda markalar; görsel, işitsel ve anlamsal olmak üzere üç ana boyutta incelenir. Fonetik benzerlik, bu incelemenin en kritik ayaklarından biridir.
İşitsel Benzerlik Neden Tescile Engeldir?
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) ve mahkemeler, inceleme yaparken “ortalama dikkat düzeyindeki tüketiciyi” baz alır. Tüketiciler markaları her zaman yazılı olarak görmezler; radyo reklamlarında, kulaktan kulağa tavsiyelerde veya gürültülü alışveriş ortamlarında markayı sadece işitebilirler.
- Karıştırılma İhtimali (İltibas): Eğer iki marka işitildiğinde tüketici “Acaba bu o eski bildiğim marka mı?” diye tereddüt ediyorsa, orada fonetik benzerlik ve dolayısıyla bir “karıştırılma riski” var demektir.
- Haksız Faydalanma: Yazımı değiştirerek (Örn: C yerine K, S yerine Z kullanarak) tanınmış bir markanın ününden faydalanmaya çalışmak, “kötü niyetli girişim” olarak kabul edilir.
| Mevcut Tescilli Marka | Başvurulan Yeni Marka | Risk Nedeni |
| Eti | Heti | Baş harfteki zayıf ses değişimi işitsel algıyı değiştirmez. |
| Kafkas | Qafqas | “K” ve “Q” harfleri Türkçe telaffuzda aynı sesi verir. |
| Ayakkabı Dünyası | Ayakkabı Dunyasi | Noktalama işaretleri veya İngilizce karakter kullanımı fonetik fark yaratmaz. |
| Xerox | Zeroks | Okunuşları birebir aynı olduğu için doğrudan benzerlik teşkil eder. |
Pera Patent’in Çözüm Yaklaşımı
Fonetik benzerlik nedeniyle reddedilme riski olan markalarda şu stratejileri uyguluyoruz:
- Ayırt Edici Ek Kullanımı: Markanın yanına, işitsel algıyı tamamen değiştirecek ve markanın merkezine yerleşecek özgün bir kelime eklemek.
- Anlamsal Ayrıştırma: Eğer kelimelerden biri yabancı dilde farklı bir anlama geliyorsa, savunma dosyasında bu kavramsal farkı vurgulamak.
- Vurgu Analizi: Kelimelerin hece yapısını ve vurgu noktalarını analiz ederek, kulakta bıraktığı ritmin farklı olduğunu hukuki kanıtlarla ispatlamak.
