Küfürlü ifadeler marka olarak tescil edilebilir mi?

Bu sorunun cevabı, başvuru yaptığınız ülkenin hukuk sistemine ve toplumun genel ahlak anlayışına göre büyük farklılıklar gösterir. Genel kural olarak, küfürlü, müstehcen veya saldırgan ifadeler “kamu düzenine ve genel ahlaka aykırılık” gerekçesiyle reddedilir; ancak son yıllarda özellikle Batı hukukunda bu konuda önemli esnemeler yaşanmıştır. Hukuk sistemlerine göre durum şu şekildedir:

Türkiye (SMK m. 5/1-ı): 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca, “Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler” mutlak ret nedenidir. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), toplumun geniş kesimleri tarafından kaba, müstehcen veya hakaretamiz kabul edilen kelimeleri re’sen (kendiliğinden) reddeder. Bu konuda Türkiye’deki denetim oldukça sıkıdır.

Avrupa Birliği (EUIPO): AB Marka Tüzüğü de genel ahlaka aykırı markaları yasaklar. Ancak Avrupa Adalet Divanı, “Fack Ju Göhte” (ünlü bir film ismi) davasında olduğu gibi, toplumun bu kelimeyi bir hakaret olarak değil, kültürel bir öge olarak algıladığı durumlarda tescile izin verebilmektedir. Yine de “Screw You” gibi ifadeler, genel tüketici kitlesi için hala riskli görülmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri (USPTO): ABD’de durum çok daha farklıdır. Yüksek Mahkeme, “Matal v. Tam” ve “Iancu v. Brunetti” kararlarıyla, hükümetin “saldırgan” veya “ahlaka aykırı” olduğu gerekçesiyle marka tescilini reddetmesinin ifade özgürlüğüne (First Amendment) aykırı olduğuna hükmetmiştir. Bu kararlar sonrası, ABD’de daha önce reddedilen “FUCT” gibi küfür çağrışımlı markalar tescil edilebilmiştir.