6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) uyarınca, bir işaretin marka olabilmesi için temel şart; “ayırdediciliği sağlaması” ve “sicilde gösterilebilir olmasıdır”. Günümüzde markalar sadece kelime ve logolardan ibaret değildir. İşte tescil edilebilecek başlıca marka türleri:
Kelime Markaları: Sadece harf, sayı, kelime veya bunların kombinasyonundan oluşan markalardır. Herhangi bir grafik tasarım içermezler. (Örn: Getir, Mavi, Beko veya sadece rakamlardan oluşan 444)
Şekil (Logo) Markaları: Kelime içermeyen, sadece özgün tasarımlar, logolar, semboller veya grafik ögelerden oluşan işaretlerdir. (Örn: Starbucks’ın İkiz Kuyruklu Deniz Kızı sembolü veya Shell’in Sarı-Kırmızı Deniz Kabuğu)
Bileşik Markalar: Hem kelime hem de şekil ögelerini bir arada barındıran, günümüzde en yaygın tercih edilen marka türüdür.
Ses Markaları: Bir işletmenin ürün veya hizmetlerini ayırt eden spesifik sesler veya kısa melodilerdir. Tescil için sesin nota veya spektrogram ile temsil edilmesi gerekir. (Örn: Samsung telefonların açılış melodisi veya Arçelik reklamlarındaki “Çelik” karakterinin konuşma tınısı)
Renk Markaları: Nadir durumlarda, belirli bir renk veya renk kombinasyonu, o marka ile özdeşleşmişse tescil edilebilir. (Örn: İş Bankası’nın Mavisi veya kargo sektöründeki UPS Kahverengisi)
Üç Boyutlu (Şekil) Markalar: Ürünün kendisinin veya ambalajının özgün şeklidir. (Örn: Nutella Kavanozu‘nun kendine has yapısı, Coca-Cola şişesi veya Toblerone çikolatasının üçgen formu)
Hareket Markaları: Belirli bir hareketin veya animasyonun marka olarak tescil edilmesidir. (Örn: Netflix uygulamasını açtığınızda ekranda büyüyen “N” harfi animasyonu)
Desen (Pattern) Markaları: Bir ürünün yüzeyine sürekli tekrar eden grafik ögelerdir. (Örn: Louis Vuitton çantaların üzerindeki damalı (Damier) veya logolu (Monogram) desenler)
Koku Markaları: Teknik olarak mümkün olsa da, kokunun “sicilde gösterilebilirliği” (grafiksel temsili) çok zor olduğu için dünyada ve Türkiye’de tescili mümkün değildir.
Marka tescili sadece bir “isim hakkı” değildir. İşletmenizin kimliğini oluşturan jingle’dan şişe tasarımına kadar her ögeyi tescilleyerek rakiplerinizin bu değerleri taklit etmesini engelleyebilirsiniz.
