Patent tescili, bir buluşu başvuru tarihinden itibaren 20 yıl boyunca yasal koruma altına alan resmî işlemdir. Türkiye'de başvurular Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) yapılır. Bir buluşun patentlenebilmesi için üç şartı birlikte taşıması gerekir: yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik. Süreç ortalama 3–5 yıl sürer ve araştırma ile inceleme raporu aşamalarını kapsar.
Buluş yapmakla buluşun sahibi olmak aynı şey değildir. Türkiye'de patent hakkı, buluşu ilk yapana değil, başvuruyu ilk yapana tanınır. Bu tek cümle, patent hukukunun en çok yanlış bilinen ve en pahalıya mal olan tarafıdır: yıllarca üzerinde çalıştığınız bir çözümü fuarda tanıttığınız gün, aynı çözüm için başka birinin başvuru yapması hukuken mümkün hâle gelir.
Pera Patent olarak patent süreçlerini, başvuru evrakı hazırlamaktan ibaret bir işlem olarak görmüyoruz. Bir buluşun korunup korunamayacağı büyük ölçüde istemlerin nasıl yazıldığına bağlıdır — ve bu, sürecin en teknik, en geri dönülemez kısmıdır. Aşağıda süreci baştan sona, gerçek süreler ve güncel resmî ücretlerle anlattık. Başvuru öncesi patent araştırması ile başlamanızı, buluşunuz yurtdışına açılacaksa yurtdışı tescil seçeneklerini de aynı anda değerlendirmenizi öneriyoruz.
Özetle
- Patent koruma süresi 20 yıl, faydalı modelde 10 yıl. Her ikisi de uzatılamaz.
- Patentlenebilirlik şartları: yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik.
- Süreç ortalama 3–5 yıl sürer; koruma başvuru tarihinden itibaren başlar.
- Araştırma raporu talebi için 12 ay, inceleme talebi için rapor bildiriminden itibaren 3 ay süreniz vardır.
- Buluşunuzu başvurudan önce kamuya açıklamak, yenilik şartını ortadan kaldırabilir.
Patent nedir, neyi korur?
Patent, teknik bir soruna teknik bir çözüm getiren buluşlara verilen ve sahibine belirli bir süre boyunca tekel hakkı tanıyan belgedir. Patent sahibi, buluşunu izinsiz üreten, satan, kullanan veya ithal eden üçüncü kişilere karşı hukuki ve cezai yollara başvurabilir.
Patentin koruduğu şey ürünün görüntüsü ya da adı değildir. Bunlar sırasıyla tasarım tescili ve marka tescili ile korunur. Patent, işin çalışma prensibini, yani teknik çözümün kendisini korur. Bu ayrım pratikte çok önemlidir: yeni tasarladığınız bir mutfak robotunun gövde formu tasarım tesciline, markası marka tesciline, doğrayıcı bıçağın hız değiştiren mekanizması ise patente konu olur. Çoğu ürün için doğru strateji üçünü birlikte kurgulamaktır.
Patentle korunmayan konular
Sınai Mülkiyet Kanunu, bazı konuları buluş saymaz ve patent kapsamı dışında bırakır:
- Keşifler, bilimsel teoriler ve matematiksel yöntemler
- Zihni faaliyetler, iş yöntemleri, kurallar ve oyun planları
- Edebiyat, sanat ve bilim eserleri — bunlar telif hakkı kapsamındadır
- Bilginin sunumu
- Bilgisayar programları — tek başına. Ancak teknik bir etki üreten yazılım tabanlı çözümler değerlendirilebilir
- İnsan veya hayvan vücuduna uygulanan tedavi ve cerrahi yöntemler
Buluşunuz patent alabilir mi? Üç şart
SMK m.82 uyarınca bir buluşun patentle korunabilmesi için üç şartı aynı anda taşıması gerekir. Bunlardan birinin eksikliği başvurunun reddiyle sonuçlanır.
1. Yenilik
Buluş, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır. Yayın, fuar, sosyal medya paylaşımı, satış — hepsi kamuya sunma sayılır.
2. Buluş basamağı
Buluş, ilgili teknik alandaki bir uzman için mevcut teknikten aşikâr biçimde çıkarılamamalıdır. Yani sadece yeni olması yetmez, aynı zamanda beklenmedik olmalıdır.
3. Sanayiye uygulanabilirlik
Buluş, tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir olmalıdır. Teoride kalan çözümler bu şartı sağlamaz.
Yenilik şartı ve 12 aylık istisna
Uygulamada en sık kaybedilen şart yeniliktir. Bir ürünü tanıtmak, prototipini fuarda sergilemek ya da teknik detaylarını bir makalede yayımlamak, o buluşu kamuya sunmuş sayılmanıza yol açar.
Bunun bir istisnası vardır: buluş sahibinin kendisi ya da onun bilgisiyle üçüncü bir kişi tarafından yapılan açıklamalar, başvuru tarihinden önceki 12 ay içinde gerçekleşmişse yeniliği ortadan kaldırmaz. Ancak bu bir güvence değil, bir kurtarma imkânıdır — ve yalnızca Türkiye'de geçerli bir korumadır. Yurtdışı patent başvurusu planınız varsa bu 12 aylık istisnaya güvenmeyin; birçok ülke böyle bir esneklik tanımaz.
Bu üç şartın sağlanıp sağlanmadığını başvurudan önce öğrenmenin yolu patent araştırmasıdır. Dünya patent veri tabanlarında yapılan tarama, buluşunuza benzer daha önce açıklanmış teknik çözümleri ortaya çıkarır ve başvurunun anlamlı olup olmadığını daha ilk aşamada gösterir.
Buluşunuz patent alabilir mi? Ücretsiz öğrenin.
Buluşunuzu anlatın, patent vekilimiz ön değerlendirmeyi ücretsiz yapsın. Başvuruya uygun değilse bunu size başvuru yapmadan önce söyleriz.
Ücretsiz Ön Değerlendirme WhatsApp'tan YazınPatent mi, faydalı model mi?
Türkiye'de buluşlar iki farklı belgeyle korunabilir. Doğru tercihi belirleyen şey buluşun değeri değil, buluş basamağı taşıyıp taşımadığı ve sizin zaman–maliyet dengenizdir.
| Kriter | Patent | Faydalı Model |
|---|---|---|
| Koruma süresi | 20 yıl | 10 yıl |
| Buluş basamağı şartı | Aranır | Aranmaz |
| Yenilik şartı | Aranır | Aranır |
| İnceleme aşaması | Var | Yok |
| Ortalama süreç | 3–5 yıl | 1,5–2,5 yıl |
| Toplam maliyet | Daha yüksek | Daha düşük |
| Usul ve yöntemler | Korunabilir | Korunamaz |
| Hukuki güç | Yüksek — incelemeden geçmiştir | Daha kolay hükümsüz kılınabilir |
Pratik kural şudur: buluşunuz sektörde gerçekten yeni bir yaklaşım getiriyorsa ve uzun vadeli ticari değeri varsa patent doğru tercihtir. Mevcut bir ürünü işlevsel olarak iyileştiren, ancak teknik olarak sıçrama sayılmayacak çözümlerde faydalı model hem daha hızlı hem daha ekonomiktir.
Kararsız kaldığınız durumda başvuruyu patent olarak yapıp, araştırma raporunun sonucuna göre faydalı modele dönüştürmek de mümkündür. Bu esneklik doğru kurgulandığında ciddi zaman ve maliyet tasarrufu sağlar — ancak dönüştürme talebinin süresi sınırlıdır, sonradan akla gelen bir çözüm değildir. Faydalı model tarafında neyin mümkün olduğunufaydalı model araştırması sayfamızda anlattık.
Patent tescil süreci nasıl işler?
Patent süreci marka tescilinden yapısal olarak farklıdır: tek bir başvuru ve bekleme değil, birbirini tetikleyen ve her biri ayrı ücretlendirilen aşamalardan oluşur. Aşağıdaki adımlarda verilen süreler TÜRKPATENT'in tipik işlem hızına göredir.
Ön araştırma ve patentlenebilirlik değerlendirmesi 3–7 gün
Buluşunuzu anlatırsınız; biz dünya patent veri tabanlarında benzer teknik çözümleri tararız. Amaç şu soruyu başvurudan önce cevaplamaktır: bu buluş gerçekten yeni mi, yoksa mevcut tekniğin bir varyasyonu mu? Bu aşama zorunlu değildir, ama atlanması en pahalı hatadır. Detaylar için patent araştırması sayfamıza bakabilirsiniz.
Tarifname ve istemlerin hazırlanması 2–4 hafta
Sürecin teknik kalbi burasıdır. Tarifname buluşu bir uzmanın uygulayabileceği açıklıkta anlatır; istemler ise korumanın sınırlarını çizer. İstemler dar yazılırsa rakipler küçük bir değişiklikle korumanın dışına çıkar; fazla geniş yazılırsa başvuru mevcut teknik nedeniyle reddedilir. Başvuru yapıldıktan sonra kapsamı genişletmek mümkün değildir.
TÜRKPATENT'e başvuru 1 gün
Başvuru elektronik ortamda yapılır ve koruma bu tarihten itibaren başlar. Başvuru numarası aldığınız andan itibaren ürününüz için "patent başvurusu yapılmıştır" ibaresini kullanabilirsiniz.
Şekli inceleme 1–3 ay
Kurum, evrakın usule uygunluğunu kontrol eder. Eksiklik varsa süre verilir. Bu aşamada buluşun içeriği değil, dosyanın biçimsel bütünlüğü değerlendirilir.
Araştırma raporu talebi ve düzenlenmesi Talep için 12 ay · rapor 6–12 ay
Başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde araştırma talebinde bulunmanız ve ücretini ödemeniz gerekir. Bu süre kaçırılırsa başvuru geri çekilmiş sayılır. Rapor, buluşunuzla ilgili mevcut teknik belgeleri listeler ve istemlerinizin ne ölçüde yeni olduğunu gösterir.
Başvurunun yayımlanması 18. ay
Başvuru, başvuru tarihinden itibaren 18 ayın dolmasıyla Resmî Patent Bülteni'nde yayımlanır ve üçüncü kişilerin görüşüne açılır. Erken yayım talebinde bulunmak da mümkündür.
İnceleme talebi Rapor bildiriminden itibaren 3 ay
Araştırma raporu size bildirildikten sonra 3 ay içinde inceleme talebinde bulunmalısınız. Bu aşamada uzman, buluşun patentlenebilirlik şartlarını taşıyıp taşımadığını esastan değerlendirir. Gerekirse istemlerde değişiklik yapma ve görüş sunma hakkınız vardır.
Patentin verilmesi ve belge Toplam 3–5 yıl
İnceleme olumlu sonuçlanırsa patent verilir, karar Bültende yayımlanır ve belge düzenlenir. Kararın yayımından itibaren belirli bir süre içinde üçüncü kişilerin itiraz hakkı bulunur.
Başvuru için gerekli belgeler
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Buluş anlatımı | Buluşun ne olduğu, hangi problemi çözdüğü, nasıl çalıştığı. Teknik çizim, fotoğraf veya prototip görseli varsa süreci hızlandırır. |
| Tarifname | Buluşun ilgili alandaki bir uzmanın uygulayabileceği açıklıkta yazılmış teknik metni. Vekil tarafından hazırlanır. |
| İstemler | Korumanın kapsamını belirleyen hukuki metin. Vekil tarafından hazırlanır. |
| Özet | Buluşun teknik özeti. |
| Resimler | Varsa teknik çizimler, belirli biçim kurallarına göre düzenlenir. |
| Buluş sahibi bilgileri | Ad, soyad, TC kimlik numarası, adres. Birden fazla buluş sahibi varsa hepsi belirtilir. |
| Başvuru sahibi bilgileri | Şahıs başvurusu için kimlik bilgileri; şirket başvurusu için unvan, vergi numarası ve imza sirküleri. |
| Vekâletname | Vekil aracılığıyla başvuruda. Noter onayı gerekmez. |
| Rüçhan belgesi | Yurtdışında daha önce yapılmış bir başvuruya dayanıyorsanız. |
Patent tescil ücretleri
Patent maliyeti tek bir rakam değildir; süreç boyunca farklı aşamalarda ödenen resmî ücretlerin toplamıdır. Aşağıdaki tutarlar TÜRKPATENT'in 2026 yılı ücret tarifesindeki resmî ücretlerdir ve KDV ile harç dahil toplam tutarlardır. Vekillik hizmet bedeli bunlara ayrıca eklenir.
| İşlem | Resmî ücret (2026) | Ne zaman ödenir? |
|---|---|---|
| Patent başvuru ücreti | 620 ₺ | Başvuru anında |
| Araştırma raporu — gerçek kişiler ve üniversiteler (indirimli) | 2.530 ₺ | İlk 12 ay içinde |
| Araştırma raporu — diğer başvurular | 5.180 ₺ | İlk 12 ay içinde |
| Acil araştırma raporu | 10.400 ₺ | Talep hâlinde |
| Rüçhan hakkı talebi (her rüçhan için) | 1.000 ₺ | Başvuruyla birlikte |
| Patent belgesi düzenleme ücreti | 3.800 ₺ | Patent verildikten sonra |
| İnceleme ücreti | TÜRKPATENT tarifesine göre | İnceleme talebiyle |
| Yıllık ücretler | Yıla göre kademeli artar | Her yıl, başvuru tarihi dönümünde |
Gerçek kişiler, mikro işletmeler, kamu araştırma kurumları ve üniversiteler için bazı işlemlerde indirimli tarife uygulanmaktadır. Ayrıca KOSGEB ve TÜBİTAK destekleri kapsamında patent masraflarının bir bölümü geri alınabilir. Hangi destekten yararlanabileceğinizi ön görüşmede birlikte değerlendiriyoruz.
Patent başvurusunda sık yapılan hatalar
1. Başvurudan önce buluşu tanıtmak
En sık ve en telafisi zor hata budur. Fuar katılımı, sosyal medya paylaşımı, ihale dosyası, bir yatırımcı sunumu ya da ürünün satışa çıkarılması — hepsi kamuya sunma sayılabilir. Buluşunuzu kimseye anlatmadan önce en azından başvuruyu yapın; anlatmanız gerekiyorsa gizlilik sözleşmesi imzalatın.
2. İstemleri dar yazmak
Başvuru sahipleri genellikle geliştirdikleri somut ürünü tarif eder. Oysa istemler ürünü değil, teknik prensibi korumalıdır. Bir vidanın çapını isteme yazarsanız, rakibiniz çapı değiştirerek korumanızın dışına çıkar. Başvuru yapıldıktan sonra istemlerin kapsamı genişletilemez — bu hata geri alınmaz.
3. Süreleri takip etmemek
12 aylık araştırma talebi ve 3 aylık inceleme talebi süreleri kaçırıldığında başvuru geri çekilmiş sayılır. Bir sonraki yıl aynı buluş için yeniden başvuramazsınız, çünkü kendi başvurunuz artık mevcut teknik hâline gelmiştir.
4. Yanlış belge türünü seçmek
Buluş basamağı taşımayan bir çözüm için patent başvurusu yapmak, iki yıl ve önemli bir bütçe kaybettikten sonra ret kararıyla sonuçlanır. Tersine, gerçekten yenilikçi bir buluşu faydalı modelle korumak da 10 yıl sonra hakkınızı kaybetmeniz anlamına gelir.
5. Çalışan buluşlarında hak durumunu netleştirmemek
Bir çalışanın iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşta hak sahipliği, sözleşmeye ve buluşun niteliğine göre değişir. Kanun bu konuda ayrıntılı bir bildirim ve bedel rejimi öngörür. Şirketiniz Ar-Ge yapıyorsa, bu konuyu patent başvurusu gündeme gelmeden önce çözmüş olmanız gerekir.
6. Yurtdışı korumayı geç düşünmek
Türkiye'deki başvuru yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Yurtdışında da korunmak istiyorsanız, ilk başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde rüçhan hakkınızı kullanarak diğer ülkelerde başvuru yapmalısınız. Bu süre geçtikten sonra kendi yayımlanmış başvurunuz yurtdışı başvurunuzun önünde engel oluşturur.
7. Patenti bir varlık gibi yönetmemek
Patent alındıktan sonra kendi başına değer üretmez. Buluşunuzu üretmeyecekseniz lisans sözleşmesiyle gelir elde edebilir, şirket yapınız değişiyorsa devir işlemiyle hakkı doğru tüzel kişiye taşıyabilirsiniz. Kayıt altına alınmayan devir ve lisanslar üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez — bu, yatırım ve satın alma süreçlerinde en sık karşılaşılan sorunlardan biridir.
Kendi başınıza mı, vekille mi?
Türkiye'de patent başvurusunu buluş sahibi kendisi de yapabilir; vekil zorunluluğu yalnızca yurtdışında yerleşik başvuru sahipleri için geçerlidir. Ancak yapılabilir olması ile yapılması doğru olan aynı şey değildir.
| Kendi başınıza | Patent vekili ile | |
|---|---|---|
| Ön araştırma | Ücretsiz veri tabanlarıyla sınırlı | Profesyonel veri tabanları, sınıflandırma bazlı tarama |
| İstem yazımı | En kritik risk noktası | Kapsam optimizasyonu, ret gerekçelerine karşı hazırlık |
| Süre takibi | Size ait | Sistemli takip ve önceden hatırlatma |
| Ret hâlinde | Karşı görüş yazımı teknik uzmanlık ister | Görüş sunumu ve istem revizyonu yürütülür |
| Maliyet | Sadece resmî ücretler | Resmî ücretler + hizmet bedeli |
| Asıl risk | Dar veya geçersiz koruma | — |
Şunu açıkça söyleyelim: basit bir mekanik iyileştirme için faydalı model başvurusunu kendiniz yapabilirsiniz. Ancak ticari değeri yüksek, rekabete açık ya da yurtdışına taşınacak bir buluşta istem yazımı bir metin işi değil, bir strateji işidir. Patent sürecinde ödenen en büyük bedel genellikle vekillik ücreti değil, kötü yazılmış bir istem yüzünden kaybedilen korumadır.
Kararsızsanız önce uzman görüşü alın: buluşunuzu dinleyip hangi yolun sizin için doğru olduğunu söyleyelim. Diğer tüm patent hizmetlerimizi patent tescil işlemleri sayfasından görebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Patent tescili ne kadar sürer?
Patent süreci Türkiye'de ortalama 3–5 yıl sürer. Faydalı modelde bu süre 1,5–2,5 yıla iner. Ancak korumanın başvuru tarihinden itibaren başladığını unutmayın: belge elinize geçmeden önce de hakkınız doğmuştur ve ihlallere karşı ileri sürülebilir.
Patent koruma süresi kaç yıldır?
Patentte koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır ve uzatılamaz. Faydalı modelde süre 10 yıldır. Sürenin sonunda buluş kamuya mal olur ve herkes tarafından serbestçe kullanılabilir.
Buluşumu fuarda tanıttım, hâlâ patent alabilir miyim?
Muhtemelen evet, ama acele etmelisiniz. Buluş sahibinin kendi açıklamaları, başvuru tarihinden önceki 12 ay içinde yapılmışsa yenilik şartını ortadan kaldırmaz. Bu süre dolduktan sonra kendi tanıtımınız buluşunuzun önünde engel hâline gelir. Ayrıca bu istisna her ülkede tanınmaz — yurtdışı planınız varsa risk daha büyüktür.
Yazılıma patent alınabilir mi?
Bilgisayar programının kendisi patentlenemez. Ancak yazılım, teknik bir problemi teknik bir yolla çözüyorsa — donanım verimliliğini artırmak, veri iletiminde kaynak tüketimini azaltmak gibi — buluş bu teknik etki üzerinden değerlendirilebilir. Bu tür başvurularda başarı, tamamen istemlerin nasıl kurgulandığına bağlıdır.
Patent mi faydalı model mi almalıyım?
Buluşunuz mevcut teknikten aşikâr biçimde çıkarılamayan bir yenilik içeriyorsa ve uzun vadeli ticari değeri varsa patent doğru tercihtir. Mevcut bir ürünü işlevsel olarak iyileştiren, teknik sıçrama sayılmayacak çözümlerde faydalı model daha hızlı ve ekonomiktir. Usul ve yöntemlerin faydalı modelle korunamayacağını da hesaba katın.
Patent başvurusu yaptıktan sonra ürünümü satabilir miyim?
Evet. Başvuru yapıldığı andan itibaren koruma başlar ve ürününüz üzerinde "patent başvurusu yapılmıştır" ibaresini kullanabilirsiniz. Belge alınmasını beklemenize gerek yoktur.
Türkiye'de aldığım patent yurtdışında geçerli mi?
Hayır. Patent hakkı ülkeseldir; Türkiye'de alınan patent yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Yurtdışında korunmak için ilgili ülkelerde ayrı başvuru yapmanız ya da PCT gibi uluslararası sistemleri kullanmanız gerekir. İlk başvurudan itibaren 12 aylık rüçhan süresi içinde hareket etmek kritik önem taşır. Ayrıntılar için yurtdışı patent tescili sayfamıza bakın.
Patent başvurum reddedilirse ne olur?
İnceleme aşamasında olumsuz görüş bildirilirse, görüş sunma ve istemlerinizde değişiklik yapma hakkınız vardır. Bu aşama çoğu başvuru için normaldir; ilk raporun olumsuz olması sürecin bittiği anlamına gelmez. Nihai ret kararına karşı da yeniden inceleme yolu açıktır.
Çalışanımın yaptığı buluşun hakkı kime aittir?
Bu, buluşun niteliğine ve iş sözleşmesine göre değişir. Kanun, çalışan buluşları için ayrıntılı bir bildirim, hak talebi ve bedel rejimi öngörür. Ar-Ge faaliyeti yürüten şirketlerin bu konuyu sözleşme düzeyinde önceden netleştirmesini öneriyoruz.
Patent yıllık ücreti ödenmezse ne olur?
Patent hakkı sona erer ve buluş kamuya mal olur. Belirli koşullarda telafi ücreti ödeyerek hakkı geri kazanmak mümkündür, ancak bunun da süresi sınırlıdır. Türkiye'de düşen patentlerin önemli bir bölümü reddedildiği için değil, yıllık ücreti takip edilmediği için düşer.
Yasal dayanak
Patent tescili işlemleri 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür. Patentlenebilirlik şartları Kanun'un 82. maddesinde; yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik ölçütleri 83. maddesinde düzenlenmiştir. Ücretler, her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan TÜRKPATENT ücret tarifesine göre belirlenir.
İlgili hizmetlerimiz
Kaynaklar: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu · Türk Patent ve Marka Kurumu 2026 yılı
patent işlem ücretleri tarifesi.
Hazırlayan: Av. Rıza Güneş — TÜRKPATENT sicilli marka ve patent vekili.
Son güncelleme: Ağustos 2026. Ücret tutarları TÜRKPATENT'in güncel tarifesine göre değişebilir.