Türkiye’de marka tescili üç farklı biçimde yapılabilir: yalnızca ismi koruyan kelime markası, yalnızca görseli koruyan şekil markası ve ikisini tek başvuruda birleştiren birleşik marka. Bütçesi elveren işletmeler için doğru cevap neredeyse her zaman aynı: ismi ve logoyu ayrı ayrı tescil ettirmek. Nedeni, birleşik markanın bütün olarak korunması ve logo değiştiğinde korumanın zayıflamasıdır.
Üç tescil türü karşılaştırması
| Ölçüt | Kelime markası | Şekil markası | Birleşik marka |
|---|---|---|---|
| Neyi korur | İsmin kendisi | Görsel / logo | İsim + logo bütünü |
| Yazı tipi değişince | Koruma sürer | — | Koruma zayıflar |
| Logo yenilenince | Etkilenmez | Yeni başvuru | Yeni başvuru |
| Farklı yazımlara karşı | Güçlü | Zayıf | Orta |
| Koruma genişliği | En geniş | En dar | Orta |
Kelime markası nedir?
Kelime markası, marka ismini herhangi bir görsel tasarımdan bağımsız olarak koruma altına alır. Tescil harf dizilimine ait olduğu için ismi istediğiniz yazı tipinde, renkte ve mecrada kullanabilirsiniz — koruma sizinle birlikte taşınır.
Gücü: Rakibiniz aynı ismi tamamen farklı bir tasarımla kullansa bile ihlal oluşur.
Sınırı: Koruma görsel stili kapsamaz. Bir rakip sizin yazı stilinizi alıp farklı bir kelimeye uygularsa, bu kelime markası ihlali sayılmaz.
Kelime markası başvurularında ayırt edicilik doğrudan kelimenin kendisinden gelmek zorundadır. Bu yüzden tanımlayıcı veya sektörde herkesin kullandığı kelimeler SMK m.5 kapsamında reddedilir — “Taze Ekmek” markasını fırıncılık için tescil ettiremezsiniz.
Şekil markası (logo tescili) nedir?
Şekil markası, markanın görsel kimliğini korur ve mutlaka grafik bir unsur içermelidir. Amblemler, ikonlar ve stilize edilmiş yazı düzenlemeleri bu kapsama girer.
Şekil markasının ayırt ediciliği görselden geldiği için, isminiz tek başına zayıf veya tanımlayıcı olsa bile logo tescili mümkün olabilir. Ancak buradaki koruma yalnızca o görseli kapsar: markanızı yeniden tasarladığınızda tesciliniz eski logoyu korumaya devam eder, yenisini değil.
Birleşik marka nedir?
Birleşik marka, isim ve logonun tek bir başvuruda birlikte tescil edilmesidir. Tek ücret ödendiği için ilk bakışta ekonomik görünür.
Birleşik markada koruma bütünün bıraktığı genel izlenime göre değerlendirilir. Bir rakip sizin isminizi alıp tamamen farklı bir logoyla kullanırsa, birleşik marka sahibi olarak elinizdeki koruma tartışmalı hâle gelir — çünkü tescil ettiğiniz “bütün” taklit edilmemiştir. Bu, birleşik markayı en yaygın ama en yanıltıcı seçim yapan şeydir.
Peki hangisini seçmelisiniz?
Tek bir başvuru yapabilecekseniz: kelime markası. İsim, işletmenin devredilemez kimliğidir; logo zamanla değişir. Ayrıca özgün bir logo, tescil olmasa dahi eser niteliğiyle telif hakkı korumasından kısmen yararlanır — isim böyle bir korumadan yararlanmaz.
Bütçe elveriyorsa: kelime + şekil ayrı ayrı. İki bağımsız tescil, iki bağımsız dava hakkı demektir. Logo yenilendiğinde yalnızca şekil markasını güncellersiniz, isim tesciliniz bozulmadan devam eder.
Birleşik marka ne zaman mantıklı? İsminiz tek başına ayırt edici değilse (tanımlayıcı veya jenerik bir kelimeyse) ve tescili ancak logo desteğiyle alabilecekseniz.
Yazı tipi ve renk seçimi tescili etkiler mi?
Kelime markasında etkilemez — koruma yazı tipinden bağımsızdır, bu onun en büyük avantajıdır.
Şekil ve birleşik markada doğrudan etkiler. Başvuruyu siyah-beyaz yaparsanız koruma tüm renk varyasyonlarını kapsar; belirli bir renk kombinasyonuyla yaparsanız koruma o kombinasyona daralır ama o renklerde daha güçlü olur. Kurumsal renginiz kimliğinizin ayrılmaz parçasıysa renkli, değilse siyah-beyaz başvuru daha esnektir.
İsim ve logo için ayrı ayrı ücret ödenir mi?
Evet. Her tescil ayrı bir başvurudur ve her biri için TÜRKPATENT’e ayrı resmî ücret ödenir. İki ayrı başvuru, tek başvurunun iki katı maliyet demektir.
Buna karşılık her başvuru için sınıf seçimi bağımsızdır — isminizi beş sınıfta, logonuzu iki sınıfta koruyabilirsiniz. Güncel rakamlar için marka tescil ücreti sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Hem ismi hem logoyu aynı anda korumak mümkün mü?
Evet, iki yolla: tek başvuruda birleşik marka olarak ya da iki ayrı başvuruyla. İkincisi daha güçlü koruma sağlar.
Kelime markam varken logomu ayrıca tescil ettirmem gerekir mi?
Zorunlu değil. Logonuz ayırt edici bir grafik unsur içeriyorsa ve marka kimliğinizde belirleyiciyse önerilir.
Birleşik markam var, sonradan kelime markası alabilir miyim?
Evet. Sonraki başvurunuz bağımsız değerlendirilir ve kendi koruma süresi başvuru tarihinden başlar.
Logomu değiştirirsem tescilim geçersiz olur mu?
Kelime markanız etkilenmez. Şekil veya birleşik markanız eski logoyu korumaya devam eder; yeni logo için yeni başvuru gerekir.
Sloganımı kelime markası olarak tescil ettirebilir miyim?
Mümkün ama zordur. Sloganlar genellikle ürünü tanımlayıcı olduğundan yüksek ayırt edicilik kriterini karşılamakta güçlük çeker.
Hangi tescil türünün size uygun olduğundan emin değilseniz, marka vekili Rıza Güneş ile ücretsiz ön değerlendirme yapabilirsiniz. Marka tescil araştırması ile başvuru öncesi riskleri ölçüyoruz; sürecin tamamı için marka tescil süreci sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynak: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, Türk Patent ve Marka Kurumu