Marka tescil başvurusu yapıldığında, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) veya ilgili ülkenin fikri mülkiyet ofisi, başvuruyu rastgele değil, belirli hukuki kriterler çerçevesinde titizlikle inceler. Bu inceleme süreci temel olarak iki ana sütun üzerine inşa edilmiştir: Ayırt Edicilik ve Benzerlik.
1. Ayırt Edicilik (Özgünlük) Kriteri
Bir markanın tescil edilebilmesi için en temel şart, tüketici nezdinde belirli bir ürün veya hizmetin kaynağını işaret edebilecek kadar özgün olmasıdır.
- Tanımlayıcı İbareler: Sattığınız ürünü doğrudan tanımlayan kelimeler marka olarak tescil edilemez. Örneğin, bir elma satıcısının markasının sadece “Elma” olması veya bir teknoloji firmasının “Hızlı Bilgisayar” ismini seçmesi, ayırt edici bulunmadığı için reddedilir.
- Kazanılmış Ayırt Edicilik: Eğer marka isminiz başlangıçta genel bir terimse ancak yıllar süren yoğun kullanım ve reklam çalışmaları sonucunda halk arasında sizinle özdeşleşmişse (Örn: Türk Hava Yolları), “kullanım yoluyla ayırt edicilik kazandığını” ispatlayarak tescil almanız mümkün olabilir.
2. Mevcut Markalarla Benzerlik Analizi
Ofis, başvurunuzun halihazırda tescilli veya başvurusu yapılmış olan markalarla “karıştırılma ihtimali” olup olmadığına bakar.
- Görsel ve İşitsel Benzerlik: İsimlerin yazılışındaki benzerlik kadar, okunuşundaki (fonetik) benzerlik de bir ret nedenidir.
- Sektörel Çakışma: Benzerlik incelenirken markanın hangi “Nice Sınıfında” olduğuna bakılır. Aynı isim, tamamen farklı ve birbiriyle ilgisiz iki ayrı sektörde (Örn: bir mobilya markası ile bir yazılım markası) tescil edilebilir; ancak aynı sektörde asla izin verilmez.
İşletme Adı (Ticaret Unvanı) ile Marka Arasındaki Fark
Pek çok girişimci, şirket ismini almanın marka koruması sağladığını düşünür. Ancak ticaret unvanı ile marka tescili farklı hukuk dallarıdır. Şirket isminiz ticaret siciline kayıtlı olabilir, ancak bu durum o ismin “marka” olarak tescil edilebileceği anlamına gelmez. Marka ofisi, ticaret unvanlarına göre çok daha katı bir inceleme yapar.
Tescil Şansını Artırma Stratejileri
Eğer seçtiğiniz isim “sınırda” veya zayıf bir ayırt ediciliğe sahipse, şu yöntemlere başvurulabilir:
- Logo (Figüratif Marka) Kullanımı: Sadece kelime olarak reddedilme riski olan markalar, özgün bir logo tasarımıyla birleştirildiğinde görsel ayırt edicilik kazanır ve tescil şansı artar.
- Marka Karması: İsmin yanına ayırt edici ekler getirmek, mevcut benzer markalarla aradaki mesafeyi açar.
